25.05.17, 12:05

Dr Krzysztof Moszczyński: Logo - to tylko wierzchołek góry lodowej

Krzysztof Moszczyński
Fot.: materiały prasowe

Nadgryzione jabłko, syrena na zielonym tle czy złote łuki. Przywykliśmy, że charakterystyczne elementy wizualnie identyfikują większość znanych nam produktów czy usług. Jak zmieniała się rola kompozycji i estetyki znaków w transponowaniu tożsamości organizacji, wyjaśnia dr Krzysztof Moszczyński z Katedry Grafiki Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu.

Spójnie zaprojektowana komunikacja, także w warstwie wizualnej, pozwala realizować zamierzony wizerunek firmy, w tym np. eksponować pożądane wartości, czy też budować pozytywne skojarzenia. Tego typu działania wymagają starannego planowania i wielu lat wdrożeń. Rezultatem jest m.in. „kapitał wizerunkowy”, ważny dla funkcjonowania organizacji, a niewątpliwie krytyczny w sytuacjach kryzysowych (np. katastrofy ekologiczne koncernów paliwowych). Z tej perspektywy łatwo można wyobrazić sobie skalę skutków źle zaprojektowanych zmian (również w zakresie wizualnym), co może współdecydować o przyszłości przedsiębiorstwa.

Pierwsze logo i kampanie wizualne
Zaproponowany na początku XX w. projekt Petera Behrensa dla AEG to jeden z pierwszych udokumentowanych i sformalizowanych systemów identyfikacji wizualnej. Koncept operował zrealizowanym typograficznie znakiem (akronimem pochodzącym od nazwy Allgemeine Elektricitäts-Gesellschaft), uwzględniał dostępne media i racjonalizował wszystkie proponowane elementy (np. akcydensy, design opakowań). Behrens stworzył podstawy dzisiejszej identyfikacji, stawiając na funkcjonalność, prostotę oraz czytelność. Angażowanie obrazu do komunikowania oferty i odróżnienia się od konkurencji znane było znacznie wcześniej. Bogaty w liczne kroje pism eklektyczny plakat, z dzisiejszej perspektywy być może ocierający się o kicz, znamy z początków XIX wieku. W oparciu o to medium wiktoriańska Anglia stworzyła swój przemysł reklamowy (projekty dla: Coca Cola, Central London Tube Railway, Eugene Rimmel’s, Royal Blue Line). To, co zaproponował Peter Behrens było inne, możliwe dzięki koncepcji Plakatstil (tzw. szkoła plakatu niemieckiego). Idea ta koncentrowała się na symbolice, abstrakcji i operowaniu pustą przestrzenią (tzw. negative space). To podejście realizowało potrzeby kampanii takich marek, jak: Audi, Bosh, Hermann Scherrer, Kassama, Opel, Priester czy Stiller. Projekty z tego okresu zawierały nie tylko dedykowane dla organizacji kroje pism, ale również znaki (np. Salamander).

Kształtowanie tożsamości
Realizacje z początków XX wieku były rezultatem szerszego podejścia projektowego. Graphic design był uzupełniany teorią i praktyką rodzącej się dziedziny projektowania tożsamości organizacji (corporate identity). Idea ta zakładała odróżnianie się od otaczającego kontekstu, kształtowanie więzi z publicznością, tworzenie spójnego wizerunku w mediach oraz dbałość o reputację. Od tego momentu system identyfikacji wizualnej wynika z projektowanej i wdrażanej tożsamości organizacji. Łatwo dostrzec dystans między abstrakcyjną, konceptualną tożsamością organizacji, a dopowiedzianym charakterem identyfikacji wizualnej. Aby zmniejszyć ten dystans, projektowana identyfikacja wizualna powinna oferować organizacji rozpoznawalność, ekspresję symboliki (np. postulowanych wartości) i struktury organizacji oraz skierowaną do wewnątrz funkcję integracyjną (np. utożsamianie się z organizacją, komunikowanie kultury organizacji). Jest to możliwe dzięki obrazowi, który może zawierać znak (logo, trademark, symbol, identity), krój pisma, claim (esencję głównej idei) oraz odpowiednio dobraną paletę barw.

Można wyróżnić kilka typów najczęściej stosowanych znaków: wordmark (konstruowany od nazwy, za pomocą typografii, np. IKEA), letterform (modyfikacja kształtu liter, np. Unilever), emblem (pieczęć zawierająca zarówno kształt, jak i typografię, np. Starbucks), pictorial (obrys o różnym poziomie detali, np. Twitter), abstract (nie związany z konkretnymi rozwiązaniami wizualnymi, o największym poziomie ogólności, np. Target). Ta różnorodność buduje dziś pewien kanon dla proponowanych systemów identyfikacji. I tu pojawia się kryzys - czy dla branży kreatywnej powinien funkcjonować taki wzór?

Zarządzanie zmianą
Aby wyjść poza ten kanon, zaproponowane zostały tzw. systemy modularne, w których znak nie ma jednej, ściśle określonej formy, ale występuje w licznych, modyfikowanych w konkretny sposób wariantach (np. operator telefoniczny Play koncentruje się na powtarzalności wzorca barw, znak Narodowej Orkiestry Porto to uproszczona, zmapowana z wielu perspektyw bryła rodzimego, modernistycznego budynku Casa da Música). Jednak i te systemy w zmieniającej się obyczajowości się zdezaktualizują. Biorąc pod uwagę rolę identyfikacji wizualnej warto zadać pytanie o potencjalne konsekwencje związane z przemianą funkcjonującego systemu. Jednym z najbardziej spektakularnych przykładów w tym zakresie była zmiana, jaką podjęła Coca-Cola. W 1985 r. kampania „New Coke” operowała m.in. nowym, uproszczonym i masywnym krojem pisma. Została również zmodyfikowana sama receptura napoju. Rezultatem był wzrost sprzedaży o 8%. Jednak pierwszy raz w historii corporate design pojawia się zupełnie nieoczekiwana reakcja ze strony konsumentów - 400 000 osób zdecydowało się wysłać tradycyjną pocztą własnoręcznie napisane listy protestacyjne dotyczące tych zmian. Mimo początkowego wzrostu sprzedaży, zdecydowano się na przywrócenie klasycznego systemu.

Powyższy przykład skłania również do pytań o aktualne i przyszłe trendy w projektowaniu, a szerzej - o perspektywy samej dziedziny. Obecnie wiele projektów (np. tzw. flat design) nawiązuje do podejść, znanych zdecydowanie wcześniej. Efektywna realizacja zamierzonej funkcji, skutkująca redukcją formy (np. puryzm w typografii, oszczędność w stosowaniu barwy, posługiwanie się siatką projektową) to postulaty z początku XX w. holenderskich i niemieckich szkół projektowych: De Stijl i Bauhaus. Z tej perspektywy koncentracja na obecnych trendach nie wydaje się zasadna - trendy zmieniają się, a wpisywanie w nie projektów z gruntu dewaluuje rezultat, bo ten przez definicje nie wyodrębnia się (dyferencjuje) na tle aktualnego kontekstu. To, co nadawało znaczenie warstwie wizualnej i co skutecznie ją aktualizowało to długoletnie programy komunikacyjne. Niezależnie od zmieniających się technologii, czy obyczajowości, przed jakąkolwiek identyfikacją wizualną powinna stać dobrze zaprojektowana tożsamość i strategia, oparte o solidne badania i fazę konceptualną.

dr Krzysztof Moszczyński, Katedra Grafiki, Filia we Wrocławiu Uniwersytetu SWPS

Komentarze

Powiązane

18.10.17, 15:10
reklama & PR » informacje
OS3 obsłuży w digitalu markę LOYD
OS3 wygrało postępowanie na obsługę jednej z kluczowych marek polskiego producenta kaw, herbat, napojów czekoladowych i musli – firmy Mokate. 
18.10.17, 14:10
reklama & PR » informacje
Cut The Mustard dla Etopiryna i Pyralgina
Agencja Cut The Mustard w ramach wygranego przetargu stworzyła nowe platformy komunikacji leków przeciwbólowych Etopiryna i Pyralgina, produkowanych przez Polpharmę. 
18.10.17, 13:10
reklama & PR » ludzie
Katarzyna Wolska w Grandes Kochonos Digital
Katarzyna Wolska zasiliła dział kreacji agencji Grandes Kochonos Digital.
18.10.17, 11:10
reklama & PR » informacje
Playtime. Anytime. Golden Tulip zmienia tożsamości marki
Golden Tulip zmienia tożsamość swojej marki, aby stać się wiodącą na świecie siecią ekskluzywnych hoteli. Kluczowa dla nowej strategii marki ma być teraz idea wszechobecnej zabawy. Proces rebrandingu dla istniejących już hoteli potrwa dwa lata.
18.10.17, 10:10
reklama & PR » informacje
Kuba Błaszczykowski w nietypowej roli w nowej kampanii  Lay’s autorstwa BBDO Warszawa 
Wystartowała jedna z najważniejszych, jesienna kampania marki Lay’s pod hasłem „Filmy smakują lepiej z Lay’s”.
17.10.17, 22:10
reklama & PR » informacje
Kemon sponsorem w programie #Supermodelka Plus Size
Na planie programu goszczą produkty włoskiego producenta, a o fryzury uczestniczek i jury programu show dba jeden z jej instruktorów - Klaudiusz Iciek „Claudius”.
17.10.17, 20:10
reklama & PR » informacje
EOS Otwarcie o windykacji. Ruszyła kampania edukacyjna
16 października br. rozpoczęła się kampania edukacyjna „EOS Otwarcie o windykacji”, realizowana przez firmę EOS KSI Polska. Ma ona na celu zainicjowanie dyskusji na temat procesu odzyskiwania należności oraz konfrontację ze stereotypami. 
17.10.17, 19:10
reklama & PR » informacje
Clear Communication Group dla Siemens Finance
Agencja Clear Communication Group wdroży kompleksową strategię działań PR dla Siemens Finance, podmiotu specjalizującego się w leasingu.
17.10.17, 18:10
reklama & PR » informacje
Podaj dalej. Kampania Fervex Junior
Na polski rynek powraca Fervex Junior w nowym smaku. A&D Pharma Poland, dystrybutor marki Fervex, wystartował właśnie z kampanią całej marki w głównych stacjach telewizyjnych. 
17.10.17, 17:10
reklama & PR » informacje
WebEye klientem 365PR
We wrześniu br. do grona Klientów 365PR, marki 365 agencja, dołączyła węgierska firma WebEye. Agencja odpowiada za działania PR na rynku polskim.
Nasze usługi
Transmisje video: http://nadaje.com/live/
Serwery shoutcast: http://nadaje.com/radio-hosting/
Panel radiowy: http://nadaje.com/myradio/
Subskrybuj RSS działu reklama & PR: rss
Konkursy
do 18.11.17

Do zdobycia jednen egzemplarz książki „Ucieczka znad rozlewiska”.

do 17.11.17

Do zdobycia jeden egzemplarz książki „Szczęście na widelcu. Powieść w pięciu daniach”.

do 16.11.17

Do zdobycia jeden egzemplarz książki „Czynnik miłości”.

Kalendarium
Dziś jest 18 października 2017
Polecamy
Konferencje

18-20.10.2017 r., Warszawa.

Zapraszamy do współpracy. Cena dodania do katologu od 99 PLN netto.

Http://www.Autodoc.PL